جام جم آنلاين: گرومه، يكي از جاهاي بسيار زيباي منطقه «كاپادوكيا» واقع در كشور تركيه است. هتلها و پانسيونها در روستا ناپديد و روستا در دودكشهاي جادويي، تپهها و درهها محو شده است. با افزايش صنعت گردشگري در شهر گرومه، اين شهر در طول 20 سال گذشته دستخوش تغيير و تحولات خاصي شده است. با اين حال، اين شهر كوچك هنوز انجمنهاي پيشرفتهاي دارد كه در زمينههاي مختلفي تحقيق و مطالعه ميكنند.
در اين شهر ميتوان تركيه قديم و جديد را پهلو به پهلو به تماشا نشست و از خيابانهاي پيچ در پيچ آن گيج و مبهوت شد. ميتوان به يكي از خانههاي قديمي كه در دل كوه حجاري شده و خانوادههاي محلي در آن زندگي ميكنند ، رفت و فنجاني چاي نوشيد. در شهر گرومه، جو بسيار صميمانه و راحتي حكمفرماست.
گرومه به خودي خود مناطقي دارد كه ميتوان از نظر معماري به آنها توجه كرد. يكي از اين مناطق موزه هواي آزاد مشهور گرومه است كه دقيقا بالاي جاده واقع شده و نمايانگر اين موضوع است كه گرومه نقطه عطفي براي شناختن منطقه زيباي كاپادوكياست.
نام كاپادوكيا شايد از كاتپتوكا سرزمين اسبهاي زيبا در زبان هيتيت مشتق شده باشد. كاپادوكيا عمدتا منطقه كوهستاني و جلگهاي در شرق بخش مركزي آناتوليا و محل تلاقي چندين بزرگراه قديمي و فرهنگهاي مختلف است. سرزمين جمعيتهاي پراكنده كاپادوكيا به وسيله سنگهاي ماسهاي قرمز و نمكهاي تهنشينشده دوره سوم به وجود آمده است.
اينجا منطقهاي نسبتا كوچك با خاك حاصلخيز روي خاكسترهاي آتشفشاني ولكانيك است كه در جنوبيترين بخش آن جمعيت بيشتري متمركز و به عنوان قلب منطقه در نظر گرفته شده است. علاوه بر غلات، كاپادوكيا از نظر كشت سيبزميني، انواع ميوه و انگور بسيار غني است.
مبدا اصلي اين مكان به دوره سوم يعني حدود 50 ميليون سال پيش برميگردد، زماني كه آتشفشانها بر زمين حكومت و مواد مذاب آتشفشاني به مقادير بسيار زياد از كوهها فوران ميكردند پس از آن فرسايش اجباري در سرزمين كاپادوكيا اشكال مخروطي زيبا و بينظيري را به وجود آورده است.
به مدت صدها سال انسانها در مناطق هموار سكني گزيدند ولي اين مخروطهاي زيبا باعث پيدايش گونهاي خاص از مناطق مسكوني، صومعهسراها، كليساها و شهرهاي زيرزميني شده است. تاريخ پيدايش كاپادوكيا به ماقبل تاريخ بازميگردد. در اين منطقه مكانهاي بسيار زيادي براي گشت و گذار ميتوان يافت كه از جمله آنها ميتوان دودكشهاي ساحر، دره گرومه، پارك ملي، كليساهاي صخرهاي و شهرهاي زير زميني را نام برد.
در طول ميليونها سال، كوههاي آتشفشاني عظيم بخش مركز آناتوليان فوران كردند و محتويات خود را در سراسر زمين بيرون ريختند و از همان جا، مهد تمدن زمين شكل گرفت. 10 هزار سال پيش در كاتالويوك و در طول ساحل رودخانه كارامباسويو در مجاورت قونيه، در منطقهاي معتدل با خاك حاصلخيز، يكي از تمدنهاي اوليه با نقاشيهايي از انسانهاي اوليه كشف شد.
دودكشهاي ساحر
اگرچه شهر گرومه در دنيا از نظر معماري صخرهاي و ساختمانسازي تك نيست، ولي ميتوان گفت از نظر وسعت، معماري، رابطه جغرافيايي و تاريخي و انطباق آن، يكي از جذابترين مناطق دنياست گرومه تعداد زيادي دودكشهاي ساحر دارد.
مخروطهاي گدازههاي آتشين در طول قرنهاي متمادي توخالي شده و خانههاي مسكوني را كه تا نوك قله آنها پيشرفت كرده به وجود آوردهاند. به همين دليل گرومه تنها مكاني در جهان است كه آسمانخراشهاي مستقل از هم به صورت آزادانه در آن به وجود آمدهاند و انسان را به هيجان ميآورند.
آرايش سهبعدي خانههاي مسكوني در گرومه
نقطه جداكننده زندگي شخصي افراد و زندگي بيرون از خانه، از چارچوب در به سمت حياط است. فضاي محصور به خانواده، ديواري با ارتفاع چندين متر حياط داخلي را كه به اتاقهاي خصوصي خانواده منتهي ميشود، دربر گرفته است. در نتيجه، رابطه بين داخل و خارج فقط از طريق در امكانپذير است كه در مواقع ضروري ميتوان آن را قفل كرد. در گرومه، چارچوب سنگي اطراف تزئين شده است.
از قسمت در به سمت درون نيز زندگي خصوصي خانواده شكل گرفته كه افراد غريبه تنها در صورت اجازه ميتوانند وارد اين حريم شوند. زنهاي گرومهاي اغلب در آستانه در نشسته و براي كارهاي روزانه يا ملاقات همسايگان آماده ميشوند. آنها روي سكوي خانه مينشينند و به تماشاي رفت و آمد افراد يا نگهداري از كودكان در حال بازي ميپردازند.
حياط داخلي، بخش باز خانه است؛ ولي اينجا نيز به روي ديگران بسته ميشود. زماني كه آب و هوا اجازه ميدهد، بخش عمدهاي از كارهاي خانه مانند پخت و پز روي آتش، بريدن چوب يا شستن لباسها در اين مكان انجام ميشود، اين قسمت معمولا به سمت شمال ساخته ميشود در نتيجه اين مكان براي خشك كردن ميوهها و غلات بسيار مناسب است.
زماني كه زنان در خانه و در قسمت حياط دروني هستند همه چيز آرام و راحت به نظر ميرسد و حتي روسريهاي مخصوص زنان گرومهاي نيز از سرشان برداشته ميشود. حياط دروني، قسمت مركزي خانه محسوب ميشود و از آنجا ميتوان به طور مستقيم به اكثريت اتاقهاي خانه راه يافت.
يكي از ويژگيهاي روستاي گرومه و روستاهاي اطراف آن، دالانهاي نيمهباز است كه نوعي منطقه رابط ميان دنياي خارج و داخل خانه محسوب ميشود. اگرچه قسمت جلويي آن باز است و در كارهاي عادي روزانه نقش بسياري دارد، ولي اين فضاي مسقف از اجزاي داخلي حمايت ميكند. اجاق گاز كه در اعماق زمين كار گذاشته و با كانالي براي فراهم آوردن هوا مجهز شده، در اين فضا تعبيه شده است.
برخلاف اتاقهاي نشيمن، در بيشتر جوامع غربي، منازل مسكوني روستاهاي تركيه و گرومه معمولا داراي يك اتاق است كه در آنجا تعداد زيادي ابزار به عناوين مختلف يافت ميشود؛ اتاقي كه به نوعي اتاق چندكاره محسوب ميشود. اتاق نشيمن معمولا به چند بخش مجزا تقسيم ميشود و مكان كوچكي در قسمت ورودي به اتاق نشيمن وجود دارد كه براي درآوردن كفشها پيش از ورود به اتاق اختصاص يافته است.
مطابق با تفكرات تركي، وارد شدن با كفش به اتاقي مانند اين اتاق موضوعي نادرست است. به همين دليل، قسمت اصلي اتاق نشيمن با فرشها و گليمهاي بسيار زيبا پوشيده شده است. معمولا در ديوار انتهايي اين اتاق 3 در 5، دو پنجره تعبيه شده است كه منظرهاي بسيار زيبا از دنياي بيرون ايجاد ميكند.
قسمتي از اين بنا از اتاقهاي كوچك كه با آركها احاطه شده است، به وجود ميآيد و معمولا داراي تعدادي تورفتگي، گنجه و قسمتهايي مخصوص خواب است. به عنوان يك قانون و قاعده ساخت و ساز، اين اتاقها قسمتهاي شستشوي كوچكي دارد كه بيشتر در قسمت عقب و به وسيله توسط دري مخفي پوشيده شده است. از آنجا كه اين اتاقها براي چندين مورد استفاده دارند، فضاي خالي و باز مركز آنها به منظور صرف وعدههاي غذايي تعبيه شده است تا براحتي ظرفهاي غذا به آنجا برده شود.
بيشتر اتاقهاي نشيمن كلاسيك در شهر گرومه، داراي اجاق گازهاي مزين و زيبايي است. در قسمت بالاي اين اجاقها، دودكشهايي تعبيه شده كه هنگام سوختن زغال، دود آن از اين دودكشها بالا خواهد رفت.
در اين منازل قسمتهايي نيز براي انبار تعبيه شدهاند. اين فضاها كه غالبا در صخرهها بسيار عميق فرو رفتهاند به منظور اهداف مختلف بسته به موقعيت و اين كه چه چيزي در آنها نگهداري ميشود، مورد استفاده قرار ميگيرد.
زيبايي اين منطقه به حدي چشم هر بينندهاي را خيره ميكند كه بازديد از آن خالي از لطف نيست.
هر فردي كه به كشور تركيه و منطقه كاپادوكيا سفر ميكند، بازديد از موزه و كليساها و هتلهاي شهر گرومه را در متن سفر خود قرار ميدهد. آب و هواي بسيار مطلوب اين ناحيه در هر فصل از سال نيز يكي ديگر از دلايل سفر به اين منطقه است. گرومه جلوهاي از هماهنگي دست بشر و طبيعت اطراف آن است